Op de Faeröer-eilanden komt de term the beautiful game helemaal tot zijn recht. Elk dorpje heeft zijn kerk en zijn kunstgrasveld, meestal omgeven door indrukwekkende landschappen. Nu eens een fjord, dan weer een imposante klif die 200 meter boven de zeespiegel uittorent. Op de eilandengroep, die netjes gedropt lijkt te zijn tussen Schotland, IJsland en Noorwegen, is er geen enkele locatie die zich op meer dan vijf kilometer van de kustlijn bevindt. Zonnekloppers zijn er schaars, want de zon schijnt hier amper. Er is geen stad ter wereld waar er ooit minder zon werd geregistreerd op een jaar dan in de hoofdstad Tórshavn. 840 uur in totaal. Omgerekend 35 dagen.
De Faeröer zijn een natie van vissers en schapen. Véél schapen. Volgens recente tellingen zijn ze met 75.000, tegenover 55.000 mensen. Maar voetbal is hier haast een religie. De cijfers zijn veelzeggend: 5000 aangesloten leden, zo’n 40 clubs en een voetbalcompetitie met vier niveaus. Het land telt één profvoetballer per 350 mannen in de leeftijd van 18 tot 36 jaar. Tien procent van de Faeröerse bevolking woont weleens een wedstrijd bij van de nationale ploeg. Procentueel gezien heeft de Faeröer de grootste fanbase ter wereld. In 1997 daagden er zelfs 6.642 toeschouwers op in de Svangaskarð-arena voor een WK-kwalificatiewedstrijd tegen Malta (2-1). Een op de zeven inwoners van het land zat toen in het stadion! ‘’Voetbal betekent alles voor de bevolking van de Faeröer”, vertelde de Faeröerse sterspeler Andrias Edmundsson in oktober aan Faroe News. ‘’Het klimaat op de Faeröer is uitdagend, zeker om in te voetballen. Maar het maakt je alleen maar sterker als voetballer en als mens.’’
Visfabriek
De inwoners van de mini-staat hebben leren leven met de Noord-Atlantische windvlagen en felle regenbuien. Maar de aanleg van kunstgrasvelden was volgens de bond de enige manier om de invloed van de grillige weersomstandigheden op het speeloppervlak tot een minimum te beperken. Vanaf de jaren tachtig werd begonnen met de omschakeling van gras- naar synthetische velden. Die politiek zou een cruciale rol spelen in het meest heroïsche voetbalverhaal van het land.
Het zat zo. Voor zijn eerste interland in competitieverband, een wedstrijd tegen Oostenrijk voor het EK van 1992, moesten de Faëroer uitwijken naar Landskrona in Zweden. Op dat moment - september 1990 - beschikte het land niet over een natuurgrasveld dat aan de FIFA-normen voldeed. De zelfverzekerde Oostenrijkers zaten nog in WK-roes na hun deelname aan Italia ’90, waardoor vedette Toni Polster in de aanloop naar de wedstrijd een 10-0-overwinning voorspelde. Het liep anders dan verwacht... Middenvelder Torkil Nielsen opende iets na het uur de score voor de Faeröer en Oostenrijk kwam die uppercut niet meer te boven. De overwinning van de eilandbewoners ging heel Europa rond. En de spelers? Die kregen een vergoeding van 450 euro om de verloren werkuren in de visfabriek te compenseren.
Met een 126e plaats op de FIFA-ranking staan de Faeröer netjes geparkeerd tussen Cyprus en Azerbeidzjan. De huidige klassering weerspiegelt niet meteen de steile opgang van het voetbal op de eilandengroep. Bijna twee jaar geleden begonnen ze aan hun opmars met een indrukwekkende kwalificatiecampagne voor het WK 2026. Ze wonnen vier van hun acht groepsduels en strandden uiteindelijk op een derde plaats na groepswinnaar Kroatië en de tweede Tsjechië. In de Nations League trokken bondscoach Eyðun Klakstein en de spelers de lijn gewoon door. De Faeröer bezetten de tweede plaats met vier draws in vier wedstrijden. Met internationals die de kost verdienen als elektricien, autoverkoper, inkoopmanager bij een scheepswerf, bemanningslid van een schip, medewerker in een visverwerkingsbedrijf en een bondscoach die in het dagelijkse leven auteur is van misdaadromans. List, zijn eerste boek, was een van de bestverkochte boeken van 2021 op de Faeröer. Maar de huidige lichting internationals vond ook onderdak bij clubs als Heart of Midlothian, Hellas Verona, Vejle, Mjällby en Strømsgodset.
Nieuwe stunt in de maak?
Het geheim achter deze omwenteling? Een doorgedreven jeugdopleiding. Op de eilanden zijn vijf voetbalscholen gevestigd, waar jaarlijks 1.000 kinderen trainen. De volgende generatie wordt klaargestoomd om het als profvoetballer te maken op het Europese vasteland en eindelijk een ticket voor een WK of EK te bemachtigen.
Zesendertig jaar na de stunt tegen Oostenrijk hebben de voetballers van het op drie na minst bevolkte UEFA-land, weer een afspraak met de geschiedenis. Niet verliezen is de boodschap vanavond in het Slovaakse Košice. Volgende week mogen ze het thuis afmaken tegen Moldavië. ‘’Ons volgende doel is kwalificatie voor het volgende EK’’, aldus Edmundsson, die afgelopen zomer een transfer naar Hellas Verona in de Serie A versierde. ‘’Wat ik doe, gaat verder dan voetbal alleen. Ik moet goed presteren, zodat mijn jongere landgenoten geloven dat ze een soortgelijk pad kunnen bewandelen en hun dromen kunnen najagen. Het is van cruciaal belang dat spelers uit kleinere landen vertegenwoordigd zijn in Europese topcompetities.”
